donderdag 1 oktober 2026

Waar komt de naam Prinsjesdag vandaan?

foto: Copilot

We hebben het inmiddels alweer achter de rug, maar de derde dinsdag van september is traditiegetrouw Prinsjesdag. 
De koning leest de troonrede voor en deelt de belangrijkste kabinetsplannen voor het komende jaar. 
Maar waar komt de benaming van deze dag eigenlijk vandaan? 
En waarom is Prinsjesdag op de derde dinsdag van september?

Hoe Prinsjesdag aan zijn naam komt
In de 18de eeuw was er al een feestdag met de naam Prinsjesdag. 
Toen werd er nog geen troonrede voorgelezen en was het dragen van een hoedje geen traditie. 
Op 8 maart werd de verjaardag van stadhouder prins Willem de 5de gevierd. 
Prinsjesdag was in die tijd een van de populairste volksfeesten in het land, maar toch heeft de feestdag niet lang bestaan.

De naam Prinsjesdag daarentegen heeft de tand des tijds wel doorstaan. 
De naam werd niet meer gebruikt voor de verjaardag van de stadhouder, maar wel voor feestelijkheden rondom een lid van het Koninklijk Huis.
Vanaf de jaren 30 van de vorige eeuw werd Prinsjesdag voor het eerst gebruikt om de opening van de Staten-Generaal aan te duiden. 
Ook het uitspreken van de troonrede werd toen toegevoegd.

Waarom op de derde dinsdag van september?
Dat Prinsjesdag altijd valt op de derde dinsdag van september, heeft te maken met de zondagsrust van vroeger. 
De plannen voor het komende jaar werden voorheen gepresenteerd op maandag, maar dat betekende dat veel politici op zondag naar Den Haag moesten afreizen. 
Omdat veel politici op zondag rust wilden houden, is de dag in 1930 verplaatst naar de derde dinsdag van september.
Oorspronkelijk viel deze dag op de eerste maandag van november. 
Een ding is eigenlijk niet veranderd ten opzichte van toen: Het afhandelen van de begroting!
Het parlement lijkt altijd te weinig tijd om de begroting af te handelen. Dat was toen al een probleem en is nog steeds niet veranderd.

foto: ??
Het is in de Grondwet nu wel vastgelegd dat Prinsjesdag op de derde dinsdag van september plaatsvindt en dat op deze dag ‘door of namens de Koning in een Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal’ een uiteenzetting wordt gegeven van ‘het door de regering te voeren beleid’.

Prinsjesdag is door de jaren heen flink veranderd, maar één traditie bleef behouden: op de derde dinsdag van september staat heel politiek Den Haag in het teken van de plannen voor het komende jaar. Met natuurlijk de iconische hoedjes.

(bron: Taalcentrum VU, Koninklijk huis, Margriet) 

tot het volgende blog ….


Geen opmerkingen:

Een reactie posten

Waar komt de naam Prinsjesdag vandaan?

foto: Copilot We hebben het inmiddels alweer achter de rug, maar de derde dinsdag van september is traditiegetrouw Prinsjesdag.  De koning l...